eetbuien: waarom je niet kunt stoppen met eten en hoe je hier écht van afkomt

Heb jij last van eetbuien? Momenten waarop je het gevoel hebt dat je de controle verliest over eten, vooral over producten die je eigenlijk niet van jezelf mag? Grote kans dat je je na zo’n eetbui schuldig voelt, baalt van jezelf en jezelf belooft dat het “morgen anders” gaat.

Eetbuien komen veel voor, maar worden nog vaak verkeerd begrepen. Ze worden gezien als een gebrek aan wilskracht of discipline. In werkelijkheid zijn eetbuien bijna altijd een logisch gevolg van hoe we hebben leren omgaan met eten, ons lichaam en onze emoties.

In deze blog lees je:

• wat eetbuien precies zijn

• waarom eetbuien ontstaan

• waarom diëten en eetregels eetbuien versterken

• wat de rol is van schuldgevoel en emotie eten

• hoe je stap voor stap kunt werken aan minder eetbuien

Wat zijn eetbuien?

Eetbuien zijn momenten waarop je in korte tijd grote hoeveelheden eet, vaak met het gevoel dat je niet kunt stoppen. Veel mensen ervaren tijdens eetbuien:

• een sterke drang naar specifiek eten

• het gevoel van controleverlies

• eten zonder honger

• eten met spanning of haast

• schuldgevoel en schaamte achteraf

Eetbuien kunnen af en toe voorkomen, maar ook regelmatig of zelfs dagelijks. Hoe vaker eetbuien voorkomen, hoe groter de impact op je zelfbeeld, je relatie met eten en je vertrouwen in je lichaam.

Waarom ontstaan eetbuien?

Eetbuien ontstaan zelden “zomaar”. In vrijwel alle gevallen is er een duidelijke oorzaak. De meest voorkomende oorzaken van eetbuien zijn:

1. restrictie en diëten

De belangrijkste oorzaak van eetbuien is restrictie. Dat betekent in de praktijk vaak dat je onvoldoende eet, maaltijden overslaat, bepaalde voedingsmiddelen van jezelf niet mag en misschien wel calorieën telt.

Hoe strenger de regels, hoe groter de kans op eetbuien. Je lichaam reageert namelijk op schaarste. Wanneer het idee ontstaat dat eten beperkt is, gaat je lichaam juist harder vragen om eten. Je krijgt (soms onbewust) meer honger en eet waarschijnlijk grotere porties.

Dit is geen gebrek aan discipline, maar een biologisch overlevingsmechanisme.

2. als je iets eigenlijk niet mag, wat wil je dan het liefst?

Veel mensen met eetbuien hebben een lijstje met “verboden voedsel”. Denk aan: chocola, chips of pizza, maar het kan ook: ‘niet teveel suiker’, of ‘niet teveel vet’ of een combinatie hiervan zijn.

Wat gebeurt er als iets verboden is? Dan wordt het extra aantrekkelijk. Dit mechanisme zie je ook bij kinderen: wat niet mag, wil je juist. Eetbuien ontstaan vaak precies rondom dit verboden voedsel.

3. schuldgevoel en alles-of-niets denken

Na een eetbui volgt vaak schuldgevoel. Gedachten als:

• “ik heb het verpest”

• “nu maakt het ook niet meer uit”

• “morgen ga ik weer streng zijn”

Dit alles-of-niets denken houdt eetbuien in stand. De eetbui voelt als falen, waardoor je jezelf opnieuw gaat beperken. En die beperking leidt weer tot nieuwe eetbuien.

Een vicieuze cirkel.

De vicieuze cirkel van de dieetcyclus kan zich eindeloos herhalen. Vaak ontstaan eetbuien bij het moment van loslaten.

Whatever it is, the way you tell your story online can make all the difference.

Goed, maar hoe stop je dan jouw eetbuien? Dat leg ik je hieronder uit:

Eetbuien stoppen begint met toestemming om te eten

Dit klinkt misschien tegenstrijdig, maar een van de belangrijkste stappen om eetbuien te verminderen is jezelf onvoorwaardelijke toestemming geven om te eten.

Veel mensen zijn hier bang voor. Ze denken:

“als ik alles mag eten, dan stop ik nooit meer.”

Die angst is logisch, zeker als eetbuien nu een grote rol spelen. Maar het is belangrijk om te begrijpen waar die eetbuien vandaan komen.

Niet van het eten zelf, maar van het verbod erop.

Wat betekent toestemming om te eten?

Jezelf onvoorwaardelijke toestemming geven om te eten betekent:

• geen verboden voedingsmiddelen

• geen moreel oordeel over eten

• geen straf of compensatie achteraf

• eten wanneer je honger hebt

• ook eten waar je zin in hebt en wanneer je zin hebt

Wanneer je jezelf écht toestemming geeft, verdwijnt de urgentie. Eten hoeft niet meer “nu snel, want straks mag het niet meer”. Hierdoor wordt het eten al snel minder interessant, en verliest het zijn lading.

Een voorbeeld: hoe verbieden juist eetbuien kan veroorzaken

Stel: je mag van jezelf geen pizza eten. Pizza is “ongezond” en “slecht”.

Wat gebeurt er als je dan toch pizza eet?

• je eet je pizza met snel en gespannen

• je eet misschien te weinig, om “braaf” te zijn

• je bent niet tevreden

• je blijft verlangen naar pizza

Dat verlangen kan dagen of weken aanhouden, tot het uitmondt in een eetbui. Dat hoeft niet perse met pizza te zijn. Het kan ook zijn dat je iets eet wat een ‘gezondere variatie’ is op pizza. Helaas geeft dit niet de voldoening die je zocht, waardoor je erna andere voedingsmiddelen gaat eten om maar een voldaan gevoel te krijgen. Je eet vervolgens door tot je echt niet meer kan. Maar je bent nog steeds niet tevreden. Want je wilde pizza.

Wanneer pizza altijd mag, verdwijnt dit mechanisme vaak vanzelf. Je eet dan de pizza die je wilde, zoveel als je nodig hebt om voldoening te ervaren. Je hoeft dan niet meer te compenseren met andere producten en kunt stoppen met eten.

Eetbuien doordat je probeert gezond te eten

Wat is gezond eten voor jou? Jezelf onder controle hebben? Realiseer je dan dat juist die controle, waarin je dus niet mag eten waar je trek in hebt, de kans op eetbuien vergroot.

Zolang gezond eten zorgt dat je jezelf beperkt, of controleert en gebaseerd is op regels blijven eetbuien gemakkelijker ontstaan.

Gezond eten binnen intuïtief eten betekent:

• voedzaam én lekker

• met aandacht

• zonder schuldgevoel

• afgestemd op je lichaam

Merk je dat je het lastig vindt om jouw eetbuien onder controle te krijgen? Het zou best kunnen dat je nog veel regels en gedachten rondom eten hebt. Dan is het belangrijk dat je eerst hiermee aan de slag gaat, voordat je jezelf die onvoorwaardelijke toestemming om te eten gaat teven.

Eetbuien en emotie eten

Niet alle eetbuien ontstaan door restrictie. Soms hebben eetbuien ook een emotionele functie.

Eetbuien kunnen helpen om stress te dempen, spanning te ontladen, om te gaan met verdriet of eenzaamheid of verveling.

In dat geval is eten een copingmechanisme. Het probleem is dan niet het eten zelf, maar het ontbreken van andere manieren om met emoties om te gaan. Eetbuien zijn dan een signaal, geen vijand. Wat proberen jouw eetbuien te vertellen? Welke functie heeft jouw eetbui?

Bewust eten als sleutel bij eetbuien

Een belangrijk onderdeel in het verminderen van eetbuien is bewust eten.

Eetbuien gebeuren vaak met afleiding, op de automatische piloot en zonder contact met je lichaam.

Misschien is dit juist de bedoeling: wil je even niet voelen wat er gebeurt, wat er precies bij je speelt. En soms hoef je hier ook niet meteen iets in te veranderen. Jouw eetbuien hebben jou misschien wel geholpen om met hele moeilijke situaties om te gaan. Maar gun jezelf ook om juist af en toe wel bewust te ervaren wat er met je lichaam gebeurt.

Want wanneer je met aandacht eet, kun je al snel het volgende opmerken:

• je proeft meer

• je merkt eerder verzadiging

• je ervaart meer voldoening

• je stopt vanzelf eerder

Let op dat je bewust eten niet als een regel gaat zien. Het gaat er niet om dat je altijd bewust eet, en dat je het ‘verkeerd’ doet als je eens met afleiding eet of erge haast hebt. Probeer klein te beginnen.

Kies eens één maaltijd om zonder afleiding te eten. En merk op wat dat met je doet, zowel lichamelijk, als mentaal.

Waarom eetbuien stoppen tijd kost

Veel mensen willen snel van hun eetbuien af. Dat is begrijpelijk. Maar eetbuien zijn vaak jarenlang opgebouwd. Ze zijn mogelijk ontstaan door:

• diëten

• negatieve ervaringen met eten

• schaamte

• controleverlies

Het herstellen van vertrouwen in je lichaam kost tijd. Dat betekent niet dat je faalt, maar dat je lichaam veiligheid nodig heeft. Zorg dat je dus in kleine stapjes toewerkt aan het loslaten van jouw eetbuien als enige veilige haven.

Hulp bij eetbuien

Jouw eetbuien proberen te stoppen hoeft je niet alleen te doen. Begeleiding kan helpen bij het loslaten van jouw eetregels, omgaan met de angst rond eten, het herkennen van lichamelijke signalen, werken aan zelfcompassie en het begrijpen van jouw emotie eten. In de begeleiding zie je vaak beter wat er speelt dan wanneer je dit in je eentje probeert op te lossen. Je krijgt als het ware een spiegel voorgehouden, waardoor je makkelijker reflecteert op jezelf. En zeker wanneer je moeite hebt om met zelfcompassie naar je zelf te kijken, dan lukt dat met begeleiding vaak wel.

Juist wanneer eetbuien al langere tijd spelen, is ondersteuning vaak helpend. Dit kan variëren van kleine oefeningen tot uitgebreide persoonlijke coaching.

Zo kun je werken aan het verminderen van eetbuien

Eetbuien stoppen gaat niet over streng zijn, maar over:

• voldoende eten

• toestemming om te eten

• mildheid

• bewustwording

• aandacht voor emoties

Eetbuien zijn geen teken dat je faalt. Ze zijn een logisch gevolg van hoe je hebt leren omgaan met eten.

En dat betekent ook: je kunt dit leren veranderen. Begin vanuit mildheid en zelfcompassie: wat zou je tegen iemand anders zeggen die wil stoppen met eetbuien?